Жедел аппендицит

ЖЕДЕЛ АППЕНДИЦИТ ауруы

Жедел аппендицит— соқыр ішек (бұйен) өскінінің кабынуы – іш ағзаларының арасында аса жиі кездеседі. Жедел аппендицит бұл полиэтиологиялы жедел хирургиялық ауру.

Жиілігі  40 -10000адамнан

XVI ғ. ғалым Парс алғаш рет кұрт тәрізді өсіндіні сипаттап, оң жақ мықын аймағындағы іріндікті ашуды үсынған.

1884 ж. Р.Фитц «аппендицит» терминін енгізді.

Алғашқы операциялар:

  • Кренлейн (неміс хирургі) 1884 ж. қабынған құрттәрізді өсіндіні алып тастаған.
  • Троянов 1890 ж. құрттәрізді өсіндіні алып тастаған

Статистика:

  • жиілігі 150-200 адамның біреуі;
  • соңғы 10 жыл ішінде ауру 2-3 есеге жиіледі;
  • ет тағамдарын көп пайдаланатын адамдар жиі ауырады;
  • қала тұрғындарында жиі кездеседі;
  • 20-40 жас аралығында жиі;
  • әйел адамдар арасында жиі (1:1,5есе);
  • хирургиялық науқастардың 25-30% құрайды;
  • соңғы кезде ауыр формалары жиі кездеседі.
  • 1млн. аурудан 3000 еңбекке жарайтын адам қайтыс болады

Жедел аппендицит этиологиясы мен патогенезі:

  • Рефлекторлы (нервтік-гумор.)
  • Гематогенді жолмен аппендициттің тромбозы
  • Лимфогенді
  • иммунологиялық
  • алиментарлы
  • паразитарлы
  • баугиноспазм
  • Бөгде заттар (түйме, шемішке)

Жедел аппендицит жіктелулері

Классификация Колесов бойынша

  • Аппендикулярлы шаншу
  • 2. Жедел жәй беткей (катаральды) аппендицит
  • Деструктивты жедел аппендицит
  • а) флегмонозды
  • б) гангренозды
  • в) перфоративты
  • Жедел аппендициттің асқынуы
  • а) аппендикулярлы инфильтрат
  • б) аппендикулярлы абцесс
  • в) пилефлебит
  • г) перитонит

Классификация Абрикосов бойынша (морфол.)

  • І. Беткей және катаральды (6-12 сағ. дамиды)
  • ІІ. Флегмонозды (12-24 сағ.)
  • А) жәй
  • Б) флегмонозды-жаралы
  • В) аппостемозды- ірің қабырғаларына толады.
  • Г) Эмпиема (қуысына ірің толады)
  • Д) Флегмонозды-перфоративті
  • ІІІ. Гангренозды (24-48 сағат)
  • 1-лік-гангренозды- а) тесілулі, б) тесілусіз
  • 2-лік гангренозды -а) тесілулі, б) тесілусіз

Құрт тәрізді өскіннің орналасуы

  • төмен қарай 40-50%
  • латеральды 25%
  • медиальды 17-20%
  • алдында 5-7%
  • артынан 9-13%
жедел аппендицит

Құрт тәрізді өсіндінің орналасуы

жедел аппендицит

құрттәрізді өсіндінің орналасу түрлері

 

 

Жедел аппендицит клиникасы

  • Ауырсыну эпигастрийда басталады -40% — бірт. Бүкіл іш қуыс, 2-6 сағаттан соң оң жақ мықын тұсында жиналақталады.  Орташа, 1-2 рет құсу, лоқсу.
  • Жалпы жағдайы қанағаттанарлық, дене қызуы субфебрильді, пульс-90,  ҚҚ-өзгермейді.
  • Пальпация:ОЖМ аймағында ауырсыну. Бұлшық-ет дефансы ширығуы Щеткин-Блюмберг симптомы оң.

  Жедел аппендицит синдромдары:

  1. Диспепесиялық

жүрек айну, 1-2 рет құсу, нәжіс шығару бұзылысы

  1. Ауырсыну

эпигастрий аймағында басталып 5-6 сағаттан оң жақ мықын аймагына ауысады –қатты емес, төзуге тұрарлық,сирек периодты, қозғалғанда күшейеді

  1.  Қабыну синдромы
  1. Перитонеальды синдром
  • интоксикация
  • Гиппократ беті
  • Тілі жабындымен жабылған, іші желденген, тыныс алу актісіне қатыспайды (Винтер синдромы)
  • құрттәрізді өсінді проекциясында ауырсыну аңықталады
  • перистальтикасының нашарлауы + Щеткин-Блюмберг, Мендель,Крымов белгілері
  • оң жақ аймағында бұлшық еттері қатаю

Жедел аппендицит симптомдары:

  • Кохер-эпигастральді аумақтағы ауырсынудың оң жақ мықын аймағына көшуі
  • Ситковский науқас сол  жаққа  жатқанда-ауырсыну.
  • Ровзинг-сол жақтан төменгі тоқ ішекті басқанда, оң жақ мықын аймағы ауырсынуы
  • Крымов –шап сақинасы арқылы бармақпен тексергенде – ауырсыну
  • Воскресенский (көйлек симптомы)
  • Раздольский –оң жақ мықын аймағында тері гиперестезиясы, саусақпен ұрғылау
  • Образцов-оң аяғын бүкпей көтергенде оң жақ мықын аймағында ауырсыну күшейеді
  • Коупа – оң аяғын көтеріп жамбас-сан буынын ротациялы қозғалғанда ауырсынудың күшеюі немесе пайда болуы.
  • Бартомье –Михелсон— сол жаққа жатқызып, оң жақ мықын аймағын басқанда ауырсынудың күшеюі
  • Ректальды тексереді – жамбас пердесінің ауырсынуы
  • Кушнеренко – жөтел симптомы
  • Ленандер – қолтықасты мен тік ішектегі температурасындағы айырмашылық (N<1C)
  • Cremasterica – оң жақ жұмыртқаның тартылуы
  • Иванов – сол жақ мықын аймағының бұлшыкетінің атрофиясы
  • Щеткин-Блюмберг перитонит симптомы
  • Филатов – баланы ұйықтап жаткан кезінде пальпациялау
  • Брендо – сол жақ қабырғаны басқанда оң жақ мықын аймағында ауырсыну болады (жүктілерде)

Жедел аппендицит дифференциальды диагнозы

  • Бүйрек ауруы. Бүйрек тас ауруы, ОАМ-эритр., ауырсыну ерекшелігі, дизурия.
  • Жатырдан тыс жүктілік –етеккір келмейді немесе оның сипаты өзгереді ж/е қынаптан сары су шығады, жатыр мойнының артқы іргесінен пункция жасау керек.
  • Жедел панкреатит – құсық үсті-үстіне қайталай береді, улану белгіліері тез дамиды,ауырсыну белдемеленіп тарайды, қанда ж/е зәрде амилазаның жағарылағаны байқалады.
  • Асқазанның ж/е ұлтабардың тесілген жарасы— кенеттен эпигастрида пышақ тәрізді ауырсыну, рентгенде оң жақ диафрагма астында ауа  болуы.Анамнезінде бұрын науқастың асқазаны ауырғаны анықталады, іштің ауруы ж/е бұлшық еттің қатаюы көбінесе кіндіктен жоғарыда болады.

Балаларда жедел аппендицит клиникасы

  • Ішастардың әлсіз пластикалық қабілеті
  • Іш шарбылары кішкене
  • Қиын зерттеледі
  • Барлық симптомға басымдылық көрсетеді
  • Жиі токсикалық формалар
  • Пневмониядан қиын ажыратылыды
  • Еқі жасқа дейін сирек кездеседі

Жүктілердегі жедел аппендицит:

  • Құрт терізді өсіндінің орналасуының өзгеруі
  • Бұлшық ет тонусының қиын байқалуы
  • Перитонтке айналуы мүмкін
  • Туу кезінде диагноз қою қиын
  • Жатыр түтігін құрт тәрізді өсіндімен алып тасталуы
  • Операциядан кейін түсік тастауы мүмкін

Кәрілерде жедел аппендицит

  • Клиникасы морфологиясынан озады
  • Бұлшық еттің қатаю мен Щеткин-Блюмберг симптомы теріс болуы мүмкін
  • Барлық симптомы аралас, симптомдар өшірілген түрде болуы мүмкін
  • Жиі деструкция
  • Аппендикулярлы инфильтрат рақтан айыру өте қиын
  • Операциядан кейін өте жиі өкпе аурулары дамиды
  • Жедел аппендициттің емі: аппендикулярлы инфильтраттан басқа шұғыл операция.

Неге:

  • басқа әдістердің болмауы
  • клиникаға анатомиялық өзгерістің сәйкес келмеуі
  • тосу қаупты
  • асқынуды емдеу қиын

 Құрт тәрізді өсіндінің алып тастаудың 5 әдісі бар (аппендэктомия)

  • Антеградты
  • Ретроградты
  • Инвагинациялық
  • Бөлшектеп
  • Лигатурлы

Жедел аппендициттің асқынуы

  1. Пилефлебит
  2. іш қуысы абсцесі
  3. перитонит
  4. аппендикулярлы абсцесс
  5. аппендикулярлы инфильтрат
  • Аппендикулярлы инф-т ОМА-да қаттылау келген түзіліс пайда болады. субфебрильді, шарбы жабысады – тығыз ин. (3-5 күнде)
  • аппендикулярлы абсцессі – температура 39-40,  пальпацияда қатты ауырсыну
  • жайылған перитонит
  • пилефлебит – қақпа венасының қабынуы – сепсис бауыр абсцессі, консервативті ем. Операциядан кейінгі қан кету

Асқыну себептері:

  • Операцияны кеш қолдану
  • Ағзаның төмен реактивтілігі
  • Құрт тәрізді өсіндіде патологиялық өзгерестер
  • Хирургиялық техника дефектісі
  • Хирург байқамайтын жағдайлар

Келесі науқастарға диагноз қою қиындай түседі:

  • 3 айға дейінгі балалық шақ
  • Егде және толық адамдар
  • Жүктіліқтің 2-ші жартысы
  • Құрт тәрізді өсіндінің атиптік орналасуы
  • Жедел аппендициттің әртүрлі клиникалық формалары
  • Қосымша аурулардың болуы
  • Асқынудың дамуы
  • Науқасты толық емес тексеру
  • Алынған мәліметтерді дұрыс емес тіркеу

   Тұрғындар арасында аппендициттің санитарлық ағарту жұмысысын жүргізу

  • Медициналық көмекті ертерек сұрау басталғанда
  • Өзін-өзі емдеумен айналыспау
  • Іш айдайтын дәрілерді қолданбау. Клизма жасамау
  • Іште интенсивтілігі әлсіз ауру жедел аппендицитті жоққа шығармайды
  • Ауру локализациясы жедел аппендицитті жоққа шығармайды
  • Қатерлі өткен аппендицит өмірге қаупты

Жалғыз емі – операция жүргізу.

Ұқсас материалдарды қарай кетіңіз:

  1. Аппендэктомия операциясы. Жасау техникасы
  2. Жедел аппендицит асқынулары
  3. Жедел флегманозды аппендицит

 

Материалды достарыңмен бөлісіңіз
comments powered by HyperComments
НашарОнша емесОрташаЖақсыТамаша (3 бағалар, орташа: 5,00 тен 5)
Загрузка...

Ұқсас материалдар ...