Өкпе аускультациясы

Өкпе аускультациясы. Өкпені тыңдау

Өкпе аускультациясы – өкпедегі негізгі және қосымша тыныс шуларын анықтау.

Аускультация үшін келесідей шарттар қойылады:

  1. Аускультациясы жүргізілетін орын жылы болуы қажет
  2. Мүмкіншілігіне байланысты науқас тік тұруы қажет;
  3. Стетоскоп немесе фонендоскоп денеге жақсы жанасуы керек;
  4. Әр тыңдау нүктесінде 2-3 тыныс айналымын тыңдау қажет;
  5. Науқас адам ауызымен тыныс алады;

Аускультация әр қашанда симметриялық аймақтарға салыстырмалы түрде жасалады, яғни салыстырмалы перкуссия нүктелері бойынша!

Өкпе аускультациясын жүргізудегі іс-әрекеттерінің реттілігі

Науқасқа тексеру мағынасын түсіндіріп рұқсат алу (бел аймағына дейін шешінуін, науқастың жағдайына байланысты түрегеліп тұруын әлде тік отыруын және сонымен қатар еркін жағдайда болуын, қолдарын тізесіне қоюын сұрау);

Кеуденің алдыңғы аймағына аускультация жасау реттілігі:

  1. дәрігер науқастың оң жағына орналасады;
  2. оң өкпеден бастап жасалады;
  3. бұғана үсті шұңқырларының симметриялық аймақтарына тыңдалады;
  4. аускультация 1,2,3 қабырғаралықтарға бұғана ортаңғы сызығы бойымен оң және сол бөліктердің симметриялық аймақтары тыңдалады.

Кеуде алдынан сол жақта аускультация жүрек тұсына дейін жүргізіледі (IV қабырға дейін)

  • қалыптыда бұл аймақтарда везикулярлық тыныс есітіледі;
  • дерттік жағдайда: (қатаң немесе әлсіреген везикулярлық тыныс, орта- ірі көпіршікті сырылдыр немесе гүрілдеген әлде ызыңдаған құрғақ сырылдар)

Кеуде бүйірлері аймақтары аускультациясы:

  1. дәрігер науқастың алдына орналасады;
  2. науқасқа қолдарын көтеріп желкесіне қоюды сұрау;
  3. қолтық ортаңғы сызығы бойымен біртіндеп төмен түсіп оң және сол жақ бөліктерде әр қабырға аралықты салыстыра отырып аускультация жүргізіледі

қалыптыда бұл аймақтарда везикулярлық тыныс есітіледі;

дерттік жағдайда (қатаң немесе әлсіреген везикулярлық тыныс, сырылдар, сықырлар, плевра үйкеліс шуылы тыңдалады)

Кеуде артқы аймағынан аускультация жасау:

  1. жауырын үсті аймақтарынан бастайды — жауырын үсті симметриялық аймақтарын екі жақты салыстырып тыңдайды;
  2. жауырын ортасы аймағының аускультациясы

Науқасқа қолдарын алдына айқастырып өзін құшақтап тұруын сұрау — жауырын арасы ашылады;

Дәрігер омыртқаның екі жағын –жауырынға жақын аймақтарын салыстыра отырып — алдымен жоғарғы бөліктерінің, сосын төменгі бөліктері тыңдалады;

3. жауырын астына аймақтары аускультациясы: — науқас қолдарын түсіреді; — аускультация жауырын сызығы бойымен екі жақта салыстырылып жасалады – 1-2 қабырға аралық тексеріледі (кеуде пішініне байланысты).

  • қалыптыда бұл аймақтарда везикулярлық тыныс есітіледі;
  • дерттік жағдайда (қатаң немесе әлсіреген везикулярлық тыныс, сырылдар,майда көпіршікті сырылдар)
Өкпе аускультациясы

Өкпе аускультациясында тыңдау орындары

Бронхиалды тыныс тыңдалатын жерлер:

  • мойынның алдыңғы беткейінен — мойылдырық шұңқыры;
  • мойынның артқы беткейінен – УІІ мойын омыртқаның қылқанды өсіндісі немесе аймағы;

Ірі бронх пен оның айырығын тыңдау

  • кеуденің алдыңғы беткейінен – төс тұтқасы мен денесінің жанасқан жері;
  • кеуденің артқы беткейінен – 2-4 кеуде омыртқалар деңгейі

Алынған мәліметтерді жазу. Жазу үлгісі.

  • Өкпенің барлық беткейінен везикулярлы тыныс естіледі.
  • Оң жақтан жауырын бұрышы астынан қатаң тыныс естіледі.
  • Сол жақтан арты жағында және қолтық асты аймағында везикулярлы тыныс әлсіреген, өкпенің қалған беткейінде — везикулярлы тыныс.
  • Оң жақ жауырын астынан ұсақ көпіршікті, дыбысты ылғалды сырылдар естіледі.
  • Екі жауырын астынан өте көп құрғақ, ысқырықты сырылдар естіледі.
  • Екі жақтың бүйір аймағының төменгі жағынан өте көп ысқырықты сырылдар естіледі.
  • Екі жақтың артқы — бүйір аймағының төменгі жағынан плевраның әлсіз үйкеліс шуы естіледі.

Өкпе аускультациясы кезіндегі тыңдалатын дыбыс түрлері

Везикулярлы тыныс

  • Пайда болу механизмі: альвеолалардың эластикалық қабырғаларының тербелісіне, әсіресе дем алу кезімен байланысты.
  • Мінездемесі: жұмсақ, үрлемелі, «ф-ф» дыбысына ұқсас болып келеді.
  • Диагностикалық мағынасы: нормада болады. Өкпенің көп аумағында естіледі, әсіресе аксиллярлы және жауырын асты аймағында.

Ларинготрахеальды тыныс.

  • Пайда болу механизмі: дауыс саңылауы вибрациясы әсерінен және көмей мен трахеяның физиологиялық тарылған жерлерінен ауа өткен кезде пайда болады.
  • Мінездемесі: қатаң және жоғары жиілікті тембр, «х –х» дыбысына ұқсас болып келеді, дем алу кезінде жақсы естіледі.

Диагностикалық мағынасы: нормада болады

  • көмей, трахея, трахея бифуркациясы аймағында ( алдыңғы жағынан төстің үстінен, ал артынан IV кеуде омыртқасының жауырын ортасы тұсынан естіледі) Өкпенің басқа бөліктерінен қалыпты кезде естілмейді.
  • көмейдің қалқанша безі шеміршегінің үстінде жақсы естіледі.

Тыныстың патологиялық әлсіреуі.

Пайда болу механизмі: кеуде торына тыныс шуы өтуінің әлсіреуі, альвеола қабырғаларының эластикалық қабілетінің төмендеуі, бронх бітелуі (ісік)

Мінездемесі:тыныс шуының өкпенің бір бөлігінде немесе бүкіл өкпе алаңында әлсіреуі.

Диагностикалық мағынасы:

  • тыныстың локальды әлсіреуі: гидроторакс, жабық пневмоторакс, фиброторакс, обтурациялық ателектаз, бронхопневмония
  • тыныстың диффузды әлсіреуі: өкпе эмфиземасы, сол қарыншалық жүрек жеткіліксіздігі кезіндегі альвеола қабырғаларының ісінуі

Патологиялық бронхиальды тыныс.

Пайда болу механизмі: кеуде торында ларинготрахеальды тыныстың таралуы.

Мінездемесі: қатаң, жоғары жиілікті тембр, «х –х» дыбысына ұқсас болады. Тыныс шығар кезде естіледі.

Диагностикалық мағынасы:

  • массивті түрде өкпе тіннің тығыздалуы: қабыну ( екінші сатыдағы крупозды пневмония) немесе қабынулы емес (компрессионды ателектаз)
  • ашық пневмоторакс
  • бронхпен қатынастағы өкпедегі қуыс

Қатаң тыныс

Пайда болу механизмі: аралас дыбыс, альвеола қабырғаларының ырғағына байланысты пайда болады, бронхтардың бірдей емес тарылуына байланысты ауа ағымының дұрыс өтпеуіне байланысты туындайды.

Мінездемесі: везикулярлы тынысқа қарағанда қатаңдау

Диагностикалық мағынасы:

  • бронхтардың қабыну аурулары (әртүрлі генезді бронхиттер)
  • бронхиальды астма
  • сол жақ қарыншалық жүрек жеткіліксіздігі (өкпенің интерстициальды тінінің ісігі)

Саккадирленген тыныс

Пайда болу механизмі: ауа ағымының өкпенің аумағына толықтай енбеуі ұсақ бронхтардың бірдей емес тарылуына немесе тыныс бұлшықеттерінің толықтай жиырылмауына байланысты.

Мінездемесі: тыныс алу бірнеше үзікті шулардан тұрады, ал тыныс шығару өзгеріссіз

Диагностикалық мағынасы:

  • локальды саккадирленген тыныс: өкпе туберкулезы, кеуде қуысының травмасы
  • диффузды саккадирленген тыныс: тыныс бұлшықеттерінің немесе тыныстың нервті регуляциясының патологиясы.
  • нервті діріл және суық бөлмеде болған кезде ( норма)

Құрғақ ысқырықты сырылдар

Пайда болу механизмі: созылмалы секрет болуына байланысты, шырышты қабатының ісінуі және бронхоспазм әсеріне байланысты ұсақ бронхтардың саңылауының бірдей емес тарылуы

Мінездемесі: жоғары жиілікті «музыкалық тембрлі», ысқырыққа ұқсас дыбыстар.Тыныс шығару кезінде жақсы естіледі, жөтел кезінде аз өзгереді.

Диагностикалық мағынасы:

  • бронхообструктивті синдром (обструктивті бронхит, бронхиальды астма, сол жақ қарыншалық жүрек жеткіліксіздігі кезіндегі өкпе ісігінің интерстициальды сатысы)

Құрғақ басты (орысша-басовый) сырылдар

Пайда болу механизмі: созылмалы секрет болуына байланысты, шырышты қабатының ісінуі және бронхоспазм әсеріне байланысты ірі бронхтардың саңылауының бірдей емес тарылуы

Мінездемесі: «музыкалық сипаттамалы»  ысқырықты реңкпен болады. Тыныс алған кезде жақсы естіледі, үнемі болмайды ( әсіресе жөтелден соң)

Диагностикалық мағынасы: қабыну және ірі бронхтарда созылмалы қақырықтың болуы.

Ылғалды ұсақ көпіршікті сырыл

Пайда болу механизмі: ұсақ бронхтарда орналасқан сұйық секрет транссудат немесе қабынбалы экссудаттың ауа өткен кезде көпіруі.

Мінездемесі: сұйықтықтан ауа өткен кезде жарылған ұсақ көпіршіктердің дыбысы, тыныс алудың екі фазасында да естіледі, әсіресе тыныс алу кезінде. Жөтелден соң өзгереді.

Диагностикалық мағынасы:

  • бронх саңылауында транссудат: жүректің сол қарыншалық жеткіліксіздігі, пневмосклероз,
  • бронх саңылауында қабынбалы экссудат: бронхопневмония, бронхит (сирек)

Ылғалды ірі көпіршікті сырыл

Пайда болу механизмі: трахея және ірі, ұсақ бронхтардағы, бронхпен қатынастағы аумақтарда сұйық секреттің (қан, плазма, қабынбалы экссудат) ауа өткен кезде көпіруі

Мінездемесі: ауа көпіршіктерінің жарылуы тәрізді дыбыстар, екі фазада да жақсы естіледі, әсіресе тыныс алу кезінде. Жөтелден соң өзгереді.

Диагностикалық мағынасы:

  • бронх саңылауында транссудат: жүректің сол қарыншалық жеткіліксіздігі ( өкпедегі альвеолярлы ісіну фазасы)
  • бронх саңылауында қабынбалы экссудат: бронхоэктаз, бронхит
  • бронхпен жалғасқан қуыста сұйық секреттің болуы: абсцесс, tbs — каверна.

Крепитация

Пайда болу механизмі: жабысқыш секретпен жабылған (экссудат, транссудат) альвеолалардың тыныс алу кезінде жабысуы

Мінездемесі: тыныс алудың жоғары шыңында пайда болатын және ауаның ұсақ көпіршіктерінің жарылуы мен сатыр – сұтыр (треск) еткен дыбысқа ұқсайды. Фонедоскоппен басқан кезде және жөтелден соң өзгермейді.

Диагностикалық мағынасы:

  • қабыну процессі: крупозды пневмония (аурудың бастапқы және соңғы сатысында)
  • бронхопневмония (сирек)
  • қабынулы емес процесс: компрессионды ателектаз, пневмосклероз, өкпе инфарктісі

Плевра үйкеліс шуы

Пайда болу механизмі: плевраның өзгерген жапырақтарының бір біріне үйкелісінен болады

Мінездемесі: тыныс алудың екі фазасында да естіледі, қардың сықырына ұқсас болады.Тембр мен дыбыс қаттылығы өзгермелі, жөтелуге байланысты емес және фонедоскоппен басқан кезде өзгереді.

Диагностикалық мағынасы:

  • плевраның қабынбалы зақымдалуы: құрғақ плеврит (сонымен қоса пневмония, туберкулез және өкпе рагі)
  • плевраның қабынулы емес зақымдалуы: плевраның ісікпен өсуі, плеврада мочевина кристаллдарының шөгуі (уремия кезінде)

Ұқсас материалдарды қарай кетіңіз:

  1. Өкпе перкуссиясы. Салыстырмалы және топографиялық перкуссия
  2. Тыныс алу ағзаларын тексеру әдістері
  3. Жүрек аускультациясы. Жүрек тондары, шулары
  4. Жүрек перкуссиясы. Жүрек пішінін анықтау

 

Материалды достарыңмен бөлісіңіз
comments powered by HyperComments
НашарОнша емесОрташаЖақсыТамаша (1 бағалар, орташа: 5,00 тен 5)
Загрузка...

Ұқсас материалдар ...